Chính sách đối ngoại của một quốc gia thường được hoạch định bởi bộ máy chính phủ cao nhất. Mỗi quốc gia, mỗi thể chế chính trị lại có cách cấu tạo bộ máy hoạch định chính sách đối ngoại khác nhau.
Nhìn một cách khái quát có thể thấy trong lịch sử cận – hiện đại thế giới đã xuất hiện ít nhất ba làn sóng thức tỉnh của chủ nghĩa dân tộc với bản chất và đặc điểm khác nhau.
Sự đa dạng văn hóa không chỉ tạo nên sức hấp dẫn to lớn của Việt Nam đối với thế giới bên ngoài, mà còn là nền tảng hình thành nội lực cho sự phát triển của đất nước.
Việc tham gia vào các thể chế, tổ chức quốc tế trở thành một nhu cầu thiết yếu đối với tất cả các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia nhỏ, yếu đang phát triển.
Các nguồn tài nguyên được xem như một phương tiện thúc đẩy Lào trở thành nước có ảnh hưởng trong tương lai, đồng thời buộc các nước khác phải chú ý tới họ.
Tôi sinh ra khi Stalin, Churchill và Roosevelt đang chiến đấu với Hitler, khi đó chưa có bom nguyên tử và Hồ Chí Minh cũng chưa tuyên bố độc lập. Vì vậy, tôi đã có một vị trí rất tốt để quan sát thế giới…
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, lịch sử Việt Nam là lịch sử của các cuộc chiến tranh, như một định mệnh và số phận của lịch sử.
Ngày nay, quan hệ nước lớn – nước nhỏ đã khác trước về tính chất, điều kiện và bối cảnh quy định. Do vị trí địa chính trị của mình mà Việt Nam luôn luôn phải đối mặt với việc xử lý mối quan hệ với các nước lớn.
Giới nghiên cứu quốc tế vẫn thường nhắc lại bài phát biểu của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Hội nghị an ninh Munich năm 2007. Sau 10 năm và hơn thế, người ta nhìn lại và nhận ra những cảnh báo của ông rất đúng.
Cùng với sự phát triển về kinh tế, năng lực quản trị và vị thế quốc tế, nhiều quốc gia Đông Nam Á bắt đầu thể hiện vai trò chủ động hơn trong việc định hình trật tự khu vực. Việt Nam là ví dụ điển hình nhất của xu hướng này.