Cùng với sự phát triển về kinh tế, năng lực quản trị và vị thế quốc tế, nhiều quốc gia Đông Nam Á bắt đầu thể hiện vai trò chủ động hơn trong việc định hình trật tự khu vực. Việt Nam là ví dụ điển hình nhất của xu hướng này.
Từ năm 1975, nhiều tàu chiến từng nằm trong biên chế Hải quân VNCH đã đào thoát sang Philippines và được đưa vào trang bị trong lực lượng hải quân nước này.
Philippines từng kiểm soát Scarborough, nhưng quyết định triển khai tàu chiến tới đây năm 2012 đã châm ngòi căng thẳng với Trung Quốc, khiến họ bị đẩy khỏi bãi cạn.
Philippines là nước có cộng đồng Công giáo lớn thứ ba trên thế giới, với 92 triệu tín đồ, chiếm 92% dân số. Điều này đã tạo ra lối ứng xử rất Công giáo trên khắp đất nước này.
Ngay sau khi Mỹ chính thức đưa quân vào miền Nam Việt Nam, theo gót họ xâm lược nước ta là hàng loạt các nước chư hầu đồng minh.
Làn sóng chính trị gia tộc ở Đông Nam Á là hệ quả của trật tự chính trị – kinh tế hiện có, nhưng sự hồi sinh của nó trong thế kỷ 21 phản ánh tác động lâu dài của các cải cách tân tự do từ những năm 1980-1990.
Ngày 10/11/2024, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố về “đường cơ sở của lãnh hải tiếp giáp bãi cạn Scarborough”, khẳng định “đây là bước đi tự nhiên của chính phủ Trung Quốc…”.
Cuộc chiến trên vịnh Manila là một trận “đồ sát” giữa chiến hạm kiểu mới của Mỹ với chiến hạm kiểu cũ của Tây Ban Nha, khiến cho toàn bộ hạm đội Tây Ban Nha bị tơi tả, với 380 người thương vong.
Manila đã liên minh toàn diện với Washington trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Bắc Kinh ở khu vực Biển Đông, làm dấy lên viễn cảnh về một cuộc chiến tranh diện rộng.
Quan hệ giữa Mỹ, Philippines, và Trung Quốc hiện nay là một trong những vấn đề địa chính trị phức tạp và quan trọng nhất ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.