Triều Lý trải qua 216 năm tồn tại với 9 đời vua nối nhau trị vì, mặc dù có những thăng trầm, biến cố nhưng đây là triều đại được sử sách đánh giá cao. Những “cái nhất” dưới đây phác họa phần nào hình ảnh về các vị vua của triều đại danh tiếng này.
Hành cung là các cung điện hoặc trạm nghỉ để nhà vua dừng chân nghỉ ngơi khi đi ra khỏi kinh thành, thường được xây cất, trang hoàng, chuẩn bị từ trước để sẵn sàng phục vụ mỗi khi vua và đoàn tùy tùng tới nghỉ.
Vua Trần Thái Tông là người khai sinh ra triều đại nhà Trần, đồng thời là một nhà Phật học uyên thâm đã đặt nền móng vững chắc để sau này Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng ra dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử.
Nếu như đầu thời vua Lê Thái Tông có Nguyễn Tông Trụ khi đi sứ mắc tội tiết lộ việc nước cho người mà bị đày đi châu xa, thì đến thời vua Lê Hiến Tông (1497-1504) lại ghi nhận thêm một trường hợp nữa.
Bằng nhan sắc và trí tuệ, những người phụ nữ này đã lập nên chiến công phi thường, giúp tiết kiệm xương máu của rất nhiều binh sĩ.
Nguyễn Hoàng nghe tin Nghĩa Trạch đến, mới lập mưu cướp lấy chiếu thư, làm nhục sứ giả. Đêm khuya, ông sai dũng sĩ đến chỗ trọ cướp hết hòm xiểng đem về, nhưng kiểm tra thì không thấy có chiếu thư…
Vua thừa nhận sai lầm của bản thân, công khai xin lỗi nhân dân và đại thần. Chuyện tưởng như đùa này từng ba lần xảy ra trong sử Việt.
Khi lòng say mê dâng cao, bất chấp luân thường đạo lý, luật lệ chốn vương phủ, chúa Thượng cho Tống Thị vào ở cùng mình, để ái ân hoan lạc bất luận đêm ngày…
Vụ trọng án lớn nhất thời Nguyễn chính là vụ Tiền quân Nguyễn Văn Thành bị đem ra xét xử năm 1817. Bấy giờ, quan toà gồm có nhiềuđại thần, nhưng nhân vật có ý muốn xử nặng hơn cả là Tả quân Lê Văn Duyệt.