Cuộc xung đột Nga – Ukraina về cơ bản có thể được lý giải từ hai góc độ. Thứ nhất là từ góc độ chủ nghĩa hiện thực chính trị. Thứ hai là từ góc độ chủ nghĩa kiến tạo và chủ nghĩa tự do.
Khi xung đột bùng nổ giữa hai quốc gia từng là anh em trong Liên bang Xô viết, giới nghiên cứu nhìn lại quá trình tan rã của Liên Xô và mối liên hệ với diễn biến địa chính trị hiện nay.
Rất có thể Nga và Trung Quốc sẽ càng quyết tâm đẩy nhanh phân tách với phương Tây, duy trì hoặc củng cố vách ngăn Đông-Tây đó để tự bảo vệ chính mình trong các khủng hoảng với phương Tây trong tương lai.
Từ đây, nhân loại chắc chắn phải suy nghĩ về những định chế để ngăn ngừa chiến tranh và giải quyết tận cùng mâu thuẫn giữa các cực quyền lực.
Bản Chiến lược an ninh quốc gia gần đây nhất phản ánh đầy đủ cách nước Nga tự định vị trên trường quốc tế và cách tiếp cận của Moskva về các mối đe dọa an ninh trong bối cảnh và thực tế mới.
Ví dụ điển hình của những nước trung lập là Thụy Sỹ, Thụy Điển, Ireland, Phần Lan và Áo. Tuy nhiên, quy chế trung lập cũng được diễn giải khác nhau tùy theo mỗi nước.
Sau Chiến tranh lạnh, khu vực châu Âu tưởng chừng sẽ có một nền hòa bình lâu dài, nhưng ngược lại đã nhanh chóng chứng kiến những căng thẳng leo thang…
Đầu thập niên 1970, Nixon và Kissinger có thể khiến hai cường quốc cộng sản đối đầu nhau. Nhưng giờ đây, Tập và Putin đã đưa Trung Quốc và Nga về cùng một phe, chống lại Mỹ và các đồng minh của họ.
Moskva đang quyết tâm tháo dỡ cấu trúc chính trị quốc tế hiện tại, tạo ra những thay đổi mới có lợi cho Nga hơn và kết quả ở Ukraina sẽ cho thấy liệu nỗ lực này có thành công hay không.
Thuyết Hiện thực trong quan hệ quốc tế giả định rằng thế giới chúng ta đang sống là một mớ hỗn độn, không có trật tự, do đó nước nào cũng tìm cách “tự cứu” để đảm bảo tốt nhất an ninh của chính mình.