Vua Trần Thái Tông là người khai sinh ra triều đại nhà Trần, đồng thời là một nhà Phật học uyên thâm đã đặt nền móng vững chắc để sau này Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng ra dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử.
Năm 1198, Đàm Dĩ Mông nói với vua: “Ngày nay tăng đồ so với dịch phu chiếm một nửa. Chúng tự kết bạn bè, lập bậy thầy trò, tụ nhóm đàn lũ làm nhiều việc ô uế. Ngày ẩn tối ra, giống như cáo chuột…”.
Nhà Trần là triều đại khoan dung và tự do nhất trong lịch sử dân tộc. Tự do yêu đương chỉ là một trong những biểu hiện của tinh thần phóng khoáng này.
Lời khen tặng của đời sau dành cho tài làm tướng của Phạm Ngũ Lão, kết lại chính là ở bí quyết “phụ tử chi binh” đã được ông thực hiện một cách hữu hiệu.
Có một chi tiết đáng chú ý là trên lưng ngựa có cắm một lá cờ hiệu. Phía sau chi tiết này có thể là một nội dung sâu xa mà chiếc thạp gốm muốn truyền tải.
Bên cạnh tài quân sự kiệt xuất, danh tướng Trần Nhật Duật của nhà Trần còn được sử sách ghi nhận với tài ngoại ngữ có một không hai của mình.
Đầu rồng là một bộ phận quan trọng trong bộ sưu tập chi tiết trang trí trên bộ mái kiến trúc truyền thống nói chung và kiến trúc thời Lý, Trần nói riêng.
Hoa văn trên thanh đao thời Trần này đặc biệt tinh xảo, được tạo hình bằng kỹ thuật cẩn với chất liệu kim loại màu vàng và trắng với nhiều đồ án khác nhau, được trang trí nhắc lại ở hai mặt…
Bộ cửa rồng của chùa Phổ Minh được coi là tác phẩm nghệ thuật hoàn mỹ, hiếm hoi của triều Trần bằng chất liệu gỗ, có kích thước lớn còn được lưu giữ đến nay.
Thái sư Trần Thủ Độ là nhân vật lịch sử có ảnh hưởng rất lớn đến triều Trần. Tương truyền, xưa kia khu lăng mộ ông có kiến trúc rất bề thế với nhiều tượng thú tạc bằng đá tinh xảo.