Ngày 1/1/1882, chính quyền thực dân đã buộc người Việt ở Nam kỳ “phải dùng chữ quốc ngữ”. Nội dung quan trọng này nằm trong nghị định ra ngày 6/4/1878 “về việc dùng tiếng An Nam bằng mẫu tự Latin”, thống đốc Nam kỳ Lafont ký.
Ông chủ thương hiệu xà bông Cô Ba, vua đường thủy Bạch Thái Bưởi, ông tổ nghề sơn Nguyễn Sơn Hà… là những doanh nhân Việt giàu có tiêu biểu trong những năm đầu thế kỷ 20.
“Chính ngay tại nước mình mà tôi được tiếp đón như khách, chứ không phải chủ nhân thì vai trò của tôi quá bé nhỏ, làm sao mà dân chúng đợi chờ ở tôi được…”.
Với những biến động xã hội do sự xâm lăng của thực dân Pháp, tầng lớp trí thức Việt Nam đã có nhiều thay đổi từ thành phần xuất thân, con đường học tập, trưởng thành, nhất là tư tưởng, ý thức dân tộc và cách hành động.
Dưới sức ép của thực dân Pháp, triều đình Huế phải ký Hòa ước Giáp Tuất 1874 và cắt khu đất ven sông Hồng cho quân Pháp làm nhượng địa, đổi lại họ sẽ trao trả thành Hà Nội.
Trong hơn ba thế kỷ qua, bàn tay sắp đặt của các dự án nhà nước đã góp phần “thiết kế” hình hài mới của vùng châu thổ sông Mekong, cho đến khi trở thành Nam Bộ của Việt Nam.
Mang danh nghĩa noi theo Nhật Bản, nhưng duy tân ở ta và ở Nhật có sự khác nhau rất căn bản: chúng ta chỉ có tư tưởng, hoàn toàn không có cơ sở xã hội cho một công cuộc hiện đại hoá thành công.
Vua Bảo Đại có khả năng bắn súng bách phát bách trúng, một con thú ông chỉ cần bắn đến phát thứ hai là gục. Thế nên, hễ có tiếng súng là y như rằng có thú rừng bị giết.
Sự đe dọa của loài hổ đã khiến nhiều ngôi làng, đặc biệt là ở vùng núi Bắc Kỳ, biến thành các thành lũy với hàng rào cao và tháp canh luôn có người túc trực vào ban đêm…
Bạch Thái Bưởi được coi là một doanh nhân kiệt xuất của đất Việt. “Ông vua đường thủy” này đã khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng.