Vua Tự Đức tên thật là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, còn có tên khác là Nguyễn Phúc Thì, là con thứ 2 của Thiệu Trị. Ít ai biết rằng trong buổi lễ đăng quang của vua Tự Đức, nhiều sự cố nghiêm trọng đã xảy ra.
“Ai về địa phủ hỏi Gia Long / Khải Định thằng này phải cháu ông? / Một lễ tứ tuần vui lũ trẻ / Trăm gia ba chục khổ nhà nông…”. Lễ tứ tuần đại khánh của vua Khải Định đã gây ra sự phẫn nộ trên toàn quốc.
Khi đã mồ yên mả đẹp, mộ Lê Văn Duyệt vẫn bị vua Minh Mạng cho san bằng, dựng bia đá đề: Chỗ hoạn quan lộng quyền Lê Văn Duyệt chịu tội chết.
Lên ngôi, Minh Mạng tiếp nhận một nhà nước mới ra đời sau nội chiến đang có nhiều khó khăn về chính trị, kinh tế…; quyền lực bị thao túng và tha hóa dẫn đến nhiều rối loạn về xã hội.
Hơn 200 năm trước, hoàng đế Gia Long xem nạn cầu đảo, trù yểm, giải hạn… là tệ mê tín dị đoan. 200 năm sau, hậu thế vẫn có lắm kẻ ngu muội!
Sau ngày lên ngôi, vua Gia Long đích thân nghiên cứu tìm hướng tốt và cuộc đất thuận tiện xây dựng kinh thành Huế.
Hệ thống quan lại, và cả Tự Đức, đã không chấp nhận kiểu tư duy người Tây, không chấp nhận Thiên chúa giáo nên không chấp nhận Nguyễn Trường Tộ. Đây là bi kịch lớn nhất của ông.
Ít ai biết vua Thành Thái từng lập một đội nữ binh núp dưới vỏ bọc là các cung nữ để mưu đồ chống Pháp.
Dẫu không thành công vì sự bảo thủ của nhà Nguyễn, tư tưởng, tinh thần của Nguyễn Lộ Trạch đã gieo mầm duy tân cho một thế hệ mới với hai đại diện xuất sắc là Phan Chu Trinh và Phan Bội Châu.
Người Trung Quốc nói rằng, do họ có nền văn hóa ưu việt và sản vật phong phú nên các nước nhỏ xung quanh đã phải tự đến chầu.