Nhìn một cách khái quát có thể thấy trong lịch sử cận – hiện đại thế giới đã xuất hiện ít nhất ba làn sóng thức tỉnh của chủ nghĩa dân tộc với bản chất và đặc điểm khác nhau.
Giữa những xu hướng cách tân, chủ nghĩa dân tộc trong âm nhạc nảy nở từ thế kỷ 19 vẫn bám trụ và tự làm mới mình theo hơi thở hiện đại của thế kỷ 20.
Chủ nghĩa dân tộc đề cập đến một hệ tư tưởng, một hình thức văn hóa, hoặc một phong trào tập trung vào quốc gia hay dân tộc, là một trong những động lực chính trị và xã hội quan trọng nhất trong lịch sử.
Sự trỗi dậy của các lực lượng cực hữu tại châu Âu là một hiện tượng chính trị đáng lưu tâm, không chỉ đối với các nước trong khu vực mà còn đối với các quốc gia ngoài khối, bao gồm Việt Nam.
Từ khi loài người bước vào “ngưỡng cửa của thời đại văn minh” thì kế thừa văn hóa luôn luôn được triển khai trong sự phát triển của kỹ thuật sản xuất đưa đến phân công lao động xã hội và trao đổi hàng hóa và mọi giá trị.
Năm 1895, Trung Quốc bị đánh bại bởi Nhật Bản, một kẻ xâm lược bé nhỏ mà người Trung Quốc gọi một cách miệt thị là wa (người lùn). Cuộc tấn công này là cú sốc không thể chấp nhận nổi.
Ở một góc độ nào đó, chủ nghĩa dân tộc trước hết là một hiện tượng văn hóa – xã hội, mà trong nhiều trường hợp, nó được thể hiện với tư cách vỏ bọc đặc biệt để che đậy những lợi ích và động cơ
Nam Man, Đông Di, Tây Nhung, Bắc Địch tất cả đều không đáng nhắc đến, chỉ có Trung quốc mới là hạt nhân của văn minh. Điều này biểu hiện một loại chủ nghĩa xô-vanh chủng tộc.
Một số nhà văn hóa “ái quốc” nếu có thời gian thì nên soi lại mình, nhìn xem người ở trong gương có giống phát xít Nhật năm xưa hay không?
Lịch sử của chủ nghĩa dân tộc Ukraina bắt đầu từ giữa thế kỷ 19. Năm 1846, một hội kín đã được thành lập ở Kiev, khi đó là một phần của Đế chế Nga.