Sau một thời kỳ dài chia cắt, Nguyễn Ánh đã thành công trong việc thống nhất Việt Nam vào năm 1802, với sự ủng hộ của nước Pháp. Ông lên ngôi và chọn đế hiệu Gia Long, trị vì từ 1802-1819.
Bảo Đại được chính quyền bảo hộ Pháp đưa sang “mẫu quốc” nuôi dưỡng từ khi 8 tuổi, đến 19 tuổi mới “miễn cưỡng” về nước để lên ngôi. “Miễn cưỡng” vì Bảo Đại đã quá quen nếp sống hiện đại của phương Tây…
Vua Gia Long đã lập nên nhiều đội quân… lạ, ăn lộc vua, chuyên làm các nhiệm vụ săn thú dữ, ngậm ngải tìm trầm, săn tìm sản vật đại dương…
Năm 1918, vua Khải Định đã có chuyến hành trình “Ngự giá Bắc tuần” dọc Bắc Trung Bộ tới Hà Nội, lên biên giới Lạng Sơn…
Trong trận chiến ở Đà Nẵng từ năm 1858 – 1860, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đã bị cầm chân, thiệt hại nặng và phải rút lui.
Phạm Phú Thứ (1821 – 1883), một trong những người tiên phong cải cách đã bất thành trước sức ỳ của thể chế chính trị nhà Nguyễn nửa cuối thế kỷ 19.
Khải Định không ăn nằm với bất kỳ bà vợ nào. Ông đã nuôi Nguyễn Đắc Vọng làm thị vệ và thường ôm ông Vọng để ngủ. Vua còn nói với các quan: “Nội cung của Trẫm là một cái chùa…”.
Vua chúa Việt xưa có quyền lực tuyệt đối nhưng các vua anh minh khi làm việc đụng chạm lợi ích dân chúng thường lắng nghe và đặt lợi ích dân chúng lên trên.
Ít ai biết vài chục năm sau trạn Rạch Gầm – Xoài Mút lại có trận thủy chiến ác liệt không kém, và nhờ chiến thắng đó mà miền Nam được toàn vẹn đến ngày nay. Đó chính là trận đại chiến Vàm Nao.
“Khi trở về Việt Nam lên ngôi Hoàng đế, tôi sẽ chẳng làm gì cả, mà chỉ hưởng lạc những thú vui trần thế”. Đó là một trong những tuyên bố của Thái tử Vĩnh Thụy khi rời Pháp để về tiếp tục “làm vua” một nước.