Với Học thuyết Monroe, châu Mỹ từ chỗ vốn là thuộc địa của chủ nghĩa thực dân châu Âu đã dần trở thành khu vực ảnh hưởng độc quyền của một nước Mỹ ngày càng lớn mạnh.
Khi Ngoại trưởng Mỹ John Kerry chê Tổng thống Nga Vladimir Putin “hành xử theo kiểu thế kỷ 19” sau khi Nga sáp nhập Krym năm 2014, ông không ngờ rằng lời nhận xét ấy lại mô tả chính xác đến thế chính sách đối ngoại của Mỹ ngày nay.
Đặc điểm quan trọng nhất của “chủ nghĩa độc tôn Mỹ” là niềm tin rằng chính Đức Chúa Trời đã giao cho Mỹ sứ mệnh lãnh đạo thế giới. Ronald Reagan từng tuyên bố: “Chúa đã đặt số phận của nhân loại đau khổ vào tay nước Mỹ”.
Ngày 20/12/1989, Bush Bố phát động Chiến tranh Panama để bảo vệ “lợi ích Mỹ”. 3 vạn quân Mỹ đã tràn vào từ mọi ngả, nhấn chìm thủ đô của Panama trong biển lửa.
Petrodollars là gì? Trả lời ngắn gọn, cốt lõi nhất là: Tất cả dầu khai thác được đều phải dùng thứ “giấy lộn màu xanh” mà chỉ duy nhất Mỹ in ra được để mua. Chấm hết.
Dân chủ không còn được nhìn nhận như giá trị giải phóng, mà như một hình thức áp đặt mới, nơi phương Tây tiếp tục giữ vai trò người thầy đạo đức, còn phần còn lại của thế giới là đối tượng cần được cải hóa.
Sự kiện Venezuela phơi bày chuẩn mực kép trong thực hành dân chủ. Nhiều quốc gia đồng minh của Mỹ, dù có hồ sơ dân chủ gây tranh cãi, vẫn được mô tả như “nền dân chủ đang phát triển”.
Trong thế kỷ 21, khi chủ nghĩa thực dân cổ điển đã chính thức sụp đổ, khái niệm “đế quốc” vẫn chưa trở nên lỗi thời. Chủ nghĩa đế quốc không biến mất mà chỉ chuyển hóa từ hình thức này sang hình thức khác.
Cuộc can thiệp quân sự của Mỹ vào Panama tháng 12/1989, với mục tiêu bắt giữ tướng Manuel Noriega, từng được xem là dấu mốc cuối cùng của thời kỳ Chiến tranh Lạnh tại Mỹ Latinh.
Nhóm BRICS ngày càng nổi lên không chỉ là một thế lực kinh tế mà còn là một thế lực địa chính trị, có khả năng đặt ra thách thức mang tính hệ thống đối với trật tự thế giới đã được thiết lập từ lâu, vốn tập trung vào Mỹ.