Đến hôm nay nhiều nước châu Phi vẫn đang phải tiếp tục nộp thuế thuộc địa cho Pháp, mặc dù trên danh nghĩa họ đều đã là những quốc gia độc lập nhờ được Pháp “trao trả”.
Tranh cãi về vai trò, đóng góp của chữ quốc ngữ cũng như “công” hay “tội” của linh mục Alexandre de Rhodes cho thấy rằng để nhìn nhận về những di sản của giáo dục dưới thời thuộc địa là không đơn giản.
Những chính sách mang danh khai hóa, “Pháp – Việt đề huề”… thực chất là hành động nhằm che đậy bản chất bóc lột của chủ nghĩa thực dân mà người Pháp áp dụng ở Việt Nam.
Không khó để hiểu được tại sao phong trào chống Pháp lại lên cao và lan rộng như vậy. Từng đô hộ nhiều quốc gia châu Phi, nước Pháp đã để lại một di sản lịch sử đầy phức tạp, nhạy cảm trên nhiều phương diện.
Xu hướng chống Pháp ngày một tăng gằn liền với sự thay đổi trong nhận thức chính trị của người châu Phi, phần lớn được thúc đẩy bởi lực lượng dân số trẻ không có bất kỳ sự gắn bó nào với “mẫu quốc” Pháp.
Hãy nhìn xem Paris quằn quại thế nào, khi một cái gì đó đang diễn ra ở Châu Phi không theo kịch bản của họ. Các cường quốc thực dân không thể mãi mãi đàn áp độc lập và chủ quyền của các dân tộc.
Chỉ trong vòng một năm, quân đội Pháp đã bị đẩy ra khỏi Mali và Burkina Faso. Niger có lẽ là nước tiếp theo. Tuy nhiên, nguy cơ xảy ra một cuộc nội chiến do Pháp hậu thuẫn vẫn còn hiện hữu.
Từ thế kỷ 16 cho đến những năm 1970, các nhà lãnh đạo của nước Pháp tin rằng họ có một “sứ mệnh văn minh” phải thực hiện, dẫn tới việc đô hộ và thống trị nhiều vùng thuộc địa trên khắp thế giới.
“Phương Tây tập thể” đã từng đạt được thịnh vượng phần lớn là nhờ sự cướp bóc và bóc lột các nước đang phát triển trong nhiều thế kỷ, đang ra sức duy trì sự thống trị toàn cầu với bản năng thực dân cố hữu.
Thật là một bi kịch khi những nơi này, và nói chung là toàn lục địa châu Phi, vẫn phải chịu đựng nhiều hình thức bóc lột. Sau bóc lột chính trị, một “chủ nghĩa thực dân kinh tế” cũng là tình trạng nô lệ đã đến…