⠀
Đúng 4 giờ sáng, ngày 22 tháng 6 năm 1941
Trong kho tàng ca khúc thời Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô, có lẽ ít bài hát nào gây xúc động mạnh như “22 июня, ровно в 4 часа” (Ngày 22 tháng 6, đúng 4 giờ sáng).
Chỉ với câu mở đầu ngắn gọn: “Ngày 22 tháng 6, đúng 4 giờ sáng, Kiev bị ném bom, chúng tôi được thông báo rằng chiến tranh đã bắt đầu”, bài hát đã trở thành biểu tượng âm nhạc gắn liền với ký ức về cuộc xâm lược của Đức Quốc xã vào Liên Xô năm 1941.
Bài hát ra đời ngay trong những ngày đầu chiến tranh. Lời ca được sáng tác bởi nhà thơ Boris Kovynev, còn giai điệu được lấy từ bản valse nổi tiếng “Синий платочек” (Chiếc khăn xanh) của nhạc sĩ gốc Ba Lan Jerzy Petersburski. Chính vì sử dụng một giai điệu quen thuộc và dễ nhớ, ca khúc nhanh chóng lan truyền trong quân đội cũng như trong dân chúng Liên Xô.
Điều đặc biệt là bài hát không được sáng tác như một tác phẩm nghệ thuật cầu kỳ mà giống một bản tường thuật bằng âm nhạc. Những câu hát đầu tiên ghi lại khoảnh khắc định mệnh khi chiến tranh bất ngờ ập đến. Hình ảnh cha mẹ và con trẻ đang ngủ trong lúc bom đạn rơi xuống đã tạo nên cảm giác đau xót và bất ngờ mà hàng triệu người dân Liên Xô từng trải qua trong mùa hè năm 1941.
Theo các nghiên cứu lịch sử, lời bài hát không hoàn toàn chính xác về mặt thời gian. Cuộc tấn công của Đức Quốc xã bắt đầu trước 4 giờ sáng và không chỉ nhắm vào Kiev mà còn nhiều mục tiêu khác dọc biên giới Liên Xô. Tuy nhiên, tính biểu tượng của câu hát đã vượt lên trên sự chính xác lịch sử. Nó trở thành cách mà nhiều thế hệ người dân Liên Xô ghi nhớ ngày 22 tháng 6 năm 1941 – ngày mở đầu cho cuộc chiến đẫm máu nhất trong lịch sử đất nước.
Trong quá trình lưu truyền, bài hát xuất hiện với nhiều phiên bản khác nhau. Một số phiên bản tập trung vào tinh thần bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Liên Xô, trong khi các bản khác kể tiếp diễn biến của cuộc chiến, từ những ngày quân Đức tiến sâu vào lãnh thổ Liên Xô cho đến trận chiến bảo vệ Moskva. Chính sự linh hoạt đó khiến ca khúc mang dáng dấp của một bài dân ca chiến tranh hơn là một sáng tác cố định.
Hơn tám thập kỷ đã trôi qua, “22 июня, ровно в 4 часа” vẫn được hát trong các chương trình tưởng niệm ngày 22 tháng 6 tại Nga và nhiều nước thuộc không gian hậu Xô viết. Đối với nhiều người, đây không chỉ là một bài hát mà còn là ký ức tập thể về khoảnh khắc lịch sử khi hòa bình chấm dứt và một dân tộc phải đứng lên bảo vệ Tổ quốc. Giai điệu giản dị cùng những câu từ mộc mạc đã giúp ca khúc sống lâu hơn nhiều tác phẩm tuyên truyền cùng thời, trở thành một trong những biểu tượng âm nhạc nổi tiếng nhất của thời kỳ Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại.
———————–
Bản dịch lời bài hát “Ngày 22 tháng 6, đúng 4 giờ sáng”
Khổ 1
Ngày hai mươi hai tháng Sáu
Đúng bốn giờ sáng
Kiev bị ném bom, chúng tôi được thông báo
Rằng chiến tranh đã bắt đầu
Kiev bị ném bom, chúng tôi được thông báo
Rằng chiến tranh đã bắt đầu
Khổ 2
Chiến tranh bùng nổ lúc bình minh
Để giết hại thêm nhiều người hơn nữa
Cha mẹ đang ngủ, con cái họ cũng đang ngủ
Khi Kiev bắt đầu bị ném bom
Khổ 3
Từng làn sóng lớn quân thù kéo tới
Không đủ sức để ngăn chặn chúng
Khi chúng tiến vào miền đất quê hương Ukraina
Chúng bắt đầu tàn sát dân chúng
Khổ 4
Vì mảnh đất quê hương Tổ quốc
Nhân dân Ukraina đã đứng lên
Tất cả đàn ông đều ra trận chiến đấu
Đốt bỏ nhà cửa và nhà máy của mình
Tất cả đàn ông đều ra trận chiến đấu
Đốt bỏ nhà cửa và nhà máy của mình
Khổ 5
Đạn pháo và mìn liên tiếp nổ tung
Xe tăng gầm vang với lớp giáp thép
Những “chim ưng đỏ” lượn vòng trên bầu trời
Lao về phía tây như những mũi tên
Khổ 6
Mùa đông giá rét bắt đầu
Kẻ thù đã áp sát Moskva
Pháo binh khai hỏa, mìn nổ dữ dội
Xé quân Đức thành từng mảnh
Pháo binh khai hỏa, mìn nổ dữ dội
Xé quân Đức thành từng mảnh
Khổ 7
Trận chiến bảo vệ thủ đô kết thúc
Quân Đức tháo chạy
Bỏ lại xe tăng, bỏ lại mìn đạn
Và hàng nghìn binh sĩ
Khổ 8
Hãy nhớ lấy, hỡi những Hans và Fritz
Giờ khắc ấy sắp đến rồi
Chúng ta sẽ cho các người một bài học nhớ đời
Để các người mãi mãi nhớ tới chúng ta
Chúng ta sẽ cho các người một bài học nhớ đời
Để các người mãi mãi nhớ tới chúng ta
Ghi chú: “Hans” và “Fritz” là những tên gọi phổ biến của người Đức, thường được dùng trong tuyên truyền chiến tranh Liên Xô giống như cách tiếng Anh dùng “Tommy” cho lính Anh hay “G.I. Joe” cho lính Mỹ. “Những chim ưng đỏ” (Красные ястребы) là cách gọi mang tính biểu tượng đối với các phi công Liên Xô.
REDSVN.NET