Đô thị carbon thấp: Lựa chọn phát triển bền vững cho thế kỷ 21

Biến đổi khí hậu ngày càng trở nên khắc nghiệt và là mối quan tâm chung của nhân loại. Phát triển đô thị carbon thấp là một biện pháp quan trọng để ngăn chặn lượng khí thải carbon dioxide. Các nước trên thế giới đã đạt đến một sự đồng thuận về vấn đề này. Việt Nam không ngoại lệ, khi là một nước đang phát triển và đang vận dụng mô hình công nghiệp truyền thống thải carbon cao

Nguồn gốc và bối cảnh ra đời của khái niệm đô thị carbon thấp

Từ 20 năm qua, chính phủ các nước trên toàn thế giới đã nỗ lực không ngừng để phát triển vấn đề biến đổi khí hậu từ Khung công ước của Liên hợp quốc năm 1992 “Biến đổi khí hậu“. Khái niệm thành phố carbon thấp được khởi xướng lần đầu tiên trên lĩnh vực phát triển kinh tế. Đến năm 2003, chính phủ Anh công bố “Năng lượng trắng[1]. Lần đầu tiên đề xuất một khái niệm “nền kinh tế carbon thấp“. Qua đó, đã chỉ ra nền kinh tế carbon thấp là thông qua việc tiêu hao tài nguyên tự nhiên và ô nhiễm môi trường ở mức thấp nhất trong khi đó kinh tế đạt được càng nhiều, thông qua việc tạo nên tiêu chuẩn đời sống càng cao và chất lượng mức sống càng tốt, cuối cùng khái niệm carbon thấp từ lĩnh vực phát triển kinh tế phát rộng đến lĩnh vực đời sống xã hội và đô thị, và đã được cộng đồng thế giới đón nhận và hưởng ứng. Đến năm 2005 hai nước đã ký “Nghị định thư Kyoto“, trong năm này, thế giới đã thành lập C40 (Large Cities Climate Leadership Group) Liên minh lãnh đạo khí hậu các thành phố trên thế giới, và các thành viên của thành phố để thúc đẩy phát triển carbon thấp thường tiến hành thăm dò và thực hành. Từ năm 2007 của “Lộ trình Bali” (Bali roadmaps) cho đến Hội nghị biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc năm 2009 tại Copenhagen tiếp tục khơi dậy sự phản ứng của con người với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường toàn cầu, sự phát triển của một nền kinh tế carbon thấp và ý thức trách nhiệm và cộng đồng. Về giới học thuật, tổ chức thế giới và chính phủ các nước từ năm 2007 đã bắt đầu quan tâm đến khái niệm “đô thị carbon thấp”.

Ý nghĩa thời đại của thành phố carbon thấp

Đứng ở tầng vĩ mô mà nói, phát triển đô thị carbon thấp sẽ thông qua giảm thiểu tiêu hao năng lượng và phát thải khí nhà kính, giảm thiểu hiện tượng ấm lên của khí hậu toàn cầu dựa vào tiến trình diễn biến biến đổi, giảm thiểu triệt tiêu các ô nhiễm toàn cầu tận gốc từ cái nguyên nhân sản sinh ra nguyên nhân cho việc biến đổi khí hậu, góp phần cải thiện môi trường sinh thái toàn cầu mang đến cơ hội, đời sống tốt đẹp cho cư dân toàn cầu đó là điều mong muốn của một thành phố carbon thấp.

Đứng ở tầng giữa, phát triển đô thị carbon sẽ thay đổi phương thức tăng trưởng kinh tế đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế đô thị, vì phát triển bền vững của nền kinh tế đô thị thậm chí phát triển toàn diện đô thị mang đến động lực thúc đẩy mạnh mẽ.

Đứng ở tầng vi mô, phát triển đô thị carbon thấp sẽ mang đến động lực và thời cơ chuyển đổi phần lớn từ không gian, phương thức đời sống v.v.. ở các mặt đô thị, đưa tới sự gắng sức mạnh mẽ vì đô thị phát triển hướng tới môi trường sinh thái chất lượng, mang đến phúc lợi vì con người đô thị thậm chí toàn nhân loại.

Định nghĩa thành phố carbon thấp

Định nghĩa thành phố carbon thấp có thể từ nhiều góc độ khác nhau mà giới định.

Quan điểm về vấn đề này có nhiều chuyên gia trên thế giới đã có những nhìn nhận như sau:

(Nguồn: tác giả thống kê từ những tài liệu tham khảo.)

Từ góc độ phát triển kinh tế bền vững, thành phố carbon thấp được cho rằng khi phát triển kinh tế đô thị có thể thúc đẩy kinh tế, hoàn cảnh, lợi ích xã hội thống nhất và ưu hóa, và trong quá trình phát triển kinh tế dần dần giảm thiểu phát thải của khí CO2, đô thị hấp thụ năng lực khí CO2 không ngừng gia tăng, công nghiệp đô thị truyền thống hướng phát triển phát thải carbon cao đang chuyển hướng tới nền công nghiệp phát thải carbon thấp, cũng như tiêu dùng đô thị đang hướng phát thải carbon cao chuyển sang hướng tiêu dùng đô thị tự carbon thấp.(Nguồn: tác giả thống kê từ những tài liệu tham khảo.)

Từ góc độ mô hình phát triển đô thị và cách thức phát triển xã hội có thể nói, thành phố carbon thấp là thông qua khái niệm tiêu dùng và cách thức sinh hoạt của người dân, chất lượng đảm bảo cuộc sống không ngừng được nâng cao giúp cho giảm thiểu phát thải xây dựng mô hình và cách thức phát triển xã hội.

Đặc trưng thành phố carbon thấp

Đặc trưng động thái

Zero carbon là mục tiêu cuối cùng của việc theo đuổi thành phố carbon thấp, nhưng trong giai đoạn ngắn thì việc thực hiện sẽ khó khăn: tất yếu phải thông qua việc điều chỉnh không ngừng phù hợp với phát triển đô thị. Trong quá trình đó, phương thức tiêu dùng sinh hoạt của người dân đô thị có thể không ngừng thay đổi, phát triển đô thị carbon thấp ủng hộ việc điều chỉnh chính sách không ngừng, mô hình phát triển kinh tế đô thị cũng theo đó mà thay đổi, và sẽ từng bước phát triển mục tiêu hướng tới đô thị carbon thấp.

Đặc trưng kinh tế

Xây dựng thành phố carbon thấp về cơ bản là đầu tư tài nguyên và năng lượng hóa thấp nhất, ứng dụng kinh tế xã hội hiệu quả cao và phương thức phát triển tập trung, thực hiện lợi ích kinh tế hóa lớn nhất, điều đó cũng đưa đến cho đô thị sự cạnh tranh rất lớn, đồng thời mang đến rất nhiều cơ hội.

Đặc trưng hệ thống

Xây dựng thành phố carbon thấp thì do hệ thống kinh tế, kỹ thuật, xã hội, tài nguyên và môi trường v.v.. tổ thành, cao độ tiêu chuẩn một công trình hệ thống động thái phức tạp, bao gồm các mặt quy hoạch, kiến trúc, năng lượng, kỹ thuật, chế độ v.v.., đề cập tới ở từng phương diện sinh hoạt người dân.

Cơ hội khi phát triển Đô thị carbon thấp

Công nghiệp carbon thấp sẽ là điểm tăng trưởng kinh tế mới đô thị

Ngành công nghiệp carbon thấp là một điểm tăng trưởng kinh tế mới, cũng là một điểm chính bắt buộc tất yếu trong phát triển đô thị, mà còn mang đến lượng lớn cơ hội nghề nghiệp cho địa phương. Đối với mỗi thành phố có rất nhiều ưu thế và đặc trưng phát triển bản thân, do vậy có thể lựa chọn công nghiệp carbon thấp phát triển phù hợp với bản thân. Phát triển đô thị công nghiệp carbon thấp tất yếu phải dựa vào tài nguyên sẳn có và những ưu thế công nghiệp địa phương, bên cạnh phát triển ngành du lịch carbon thấp, công nghiệp kỹ thuật cao v.v.. hay những lĩnh vực ngành công nghiệp carbon thấp. Ví dụ Đà Nẵng Việt Nam, thành phố phát triển du lịch, đã dựa vào tài nguyên du lịch rất phong phú sẳn có và nhân lực con người , và kết hợp khoa học phát triển hợp lý, trên cơ sở trọng tâm phát triển du lịch và kết hợp phục vụ thì nên điều chỉnh phát triển theo lối bền vững và sau đó hướng tới chuyển sang carbon thấp.

Phát triển đô thị carbon thấp sẽ tạo nên ưu thế thay thế sự phát triển kế tiếp của đô thị

Ở Việt Nam, các nhà lãnh đạo luôn chú trọng thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương và nâng cao đời sống người dân, chú trọng thu hút đầu tư, cố gắng nâng cao hình tượng, thương hiệu của quốc gia. Trong xu thế phát triển carbon thấp thế giới, Việt Nam cũng được nhiều quốc gia trên thế giới biết đến, và cũng đang gặp nhiều những vấn nạn của nhóm nước đang phát triển, nếu phát triển đô thị không đưa kinh tế carbon thấp làm trọng tâm phát triển thì gần như sẽ đoạn tuyệt với các mối quan hệ các nước trên thế giới, đoạn tuyệt với tương lai. Bên cạnh đó, Việt Nam sản xuất công nghiệp luôn dựa vào loại hình cũ phát thải carbon cao, nếu tiến hành thực hiện phát triển, tất yếu phải điều chỉnh biện pháp quản lý đô thị phù hợp, nâng cao sức thu hút của các đô thị, tăng cường thực lực về kinh tế, biểu hiện bản sắc đô thị. Do đó, từ những lý luận sơ bộ về phát triển thành phố carbon ở trên, Việt Nam đối với việc đẩy mạnh và phát triển đô thị carbon thấp sẽ tạo nên động cơ cho sự phát triển và cơ hội cho tương lai, có thể sẽ là bước tiến lớn trong phát triển đô thị carbon thấp của thế giới.

Theo TẠP CHÍ KIẾN TRÚC

Tags: ,