Nhận diện một số chu kỳ tự nhiên quan trọng của Trái đất

Có nhiều tương quan giữa các yếu tố trong các hệ sinh thái ở Trái đất. Ví dụ, năng lượng mặt trời, một phần đến được trái đất, nhưng phần khác lại bị phản chiếu lên trời lại. Riêng ở trên Trái đất thì nhiều chu kỳ tự nhiên cùng xẩy ra như chu kì nước, chu kì cacbon, chu kì nitơ, chu kì lưu huỳnh.

Chu kỳ Cacbon

Rừng cây,nhờ diệp lục trong lá cây và nhờ ánh sáng nên hút được các chất dioxit cacbon trong không khí để tạo nên các hydrat cacbon (đường, tinh bột..) và phóng ra trong không khí chất oxỵ Ngược lại, các động vật phải hút chất oxy qua sự hô hấp và nhả ra chất dioxit cacbon để dùng lại cho sự quang hợp. Các phế thải đông vật và thực vật lại được tái chế biến bởi vi cơ thể. Trong nước ( nước sông, nước biển), cacbon ở dạng cacbonat và bicacbonat cũng là nguồn cung cấp cacbon cho qúa trình quang hợp.

Chu kỳ như vậy cũng nhịp nhàng qua 4 mùa :mùa xuân cây lá nhởn nhơ, ong bướm chập chờn,..mùa hè, nắng nhiều, cường độ quang hợp mạnh, lá cây hút mạnh chất dioxit cacbon; mùa thu với ‘rừng phong thu đã nhuốm màu quan san’ và mùa đông, khí trời lạnh lẽo, nên lá rơi lả tả mục dần, tạo thành thảm chất hữu cơ, chất này sẽ cho lại các chất khoáng chứa các chất Ca, Mg, K bồi dưỡng lại cho cây. Như vậy, ta thấy hữu cơ đi liền với vô cơ.

Chu kỳ nước

Nước luân lưu từ mưa, mưa rơi xuống, nuôi cây cối, giúp tái tạo nước ngầm, một phần nước chảy tràn xuống suối, sông đổ ra biển, biển bốc hơi gặp lạnh, ngưng lại tạo thành mây; mây trôi gặp lạnh tạo ra mưa:

Nước trôi ra biển lại mưa về nguồn
Nước non hội ngộ còn luôn

Chu kỳ đạm

Chất đạm liên quan đến cacbon; chất đạm trong bầu trời bị khoáng hoá thành đạm vô cơ như nitrat và ammonium; đạm vô cơ do rễ cây hút để nuôi cây và khi cây chết sẽ tạo ra chất mùn. Chất mùn chứa đạm hữu cơ rồi bị đổi thành đạm vô cơ và cứ tiếp tục như vậy. Đất thoáng khí có các vi khuẩn Nitrobacter hoặc Nitrosomonas, nhờ vậy, các ion ammonium được biến thành nitrat nuôi cây cối ; đất yếm khí (như đất trồng lúa nước) thì vì không có không khí nên nitrat bị các vi khuẩn khử nitrat biến chúng thành các hợp chất như N2O (nitrous oxide), chất này bay lên không trung, gặp mưa tạo thành mưa acid. Sấm sét trên trời cũng phóng ra chất đạm trong không khí

Chu kỳ lưu huỳnh

Lưu huỳnh có trong đất dưới dạng hữu cơ; bị khoáng hoá thành dạng vô cơ nuôi cây; cây chết đi, tạo lại lưu huỳnh hữu cơ. Nhiều nhà máy chạy bằng than đá hay dầu cặn khi phun khói lên nhả ra SO2, chất này gặp mưa thành acid sulfuaric. Đất phèn chứa nhiều lưu hùynh, đất trở nên chua.

Khi ta phân loại ra các chu kỳ cacbon, đạm, lưu huỳnh như trên là cũng chỉ để phân tích ra cho dễ hiểu mà thôi vì trên trời đất này, mọi chu kỳ trên đều ảnh hưởng tương tác lên nhau.

Theo THÁI CÔNG TỤNG / VIET ECOLOGY

Tags: